{"id":57,"date":"2023-01-25T17:49:27","date_gmt":"2023-01-25T17:49:27","guid":{"rendered":"http:\/\/psychiatria.ovh\/psychin\/?p=57"},"modified":"2023-01-25T17:52:54","modified_gmt":"2023-01-25T17:52:54","slug":"komentarz-dr-maji-herman-do-filmu-jednej-celebrytki-na-temat-depresji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/psychiatria.ovh\/psychin\/57\/","title":{"rendered":"Komentarz dr Maji Herman do filmu jednej celebrytki na temat depresji."},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

DLACZEGO FILM \u201eDEPRESJA.NAJNOWSZE BADANIA NAUKOWE\u201d WYWO\u0141A\u0141 M\u00d3J SPRZECIW?<\/p>\n\n\n\n

Zanim przeczytacie reszt\u0119 tekstu, we\u017acie pod uwag\u0119, \u017ce nasz stan emocjonalny wp\u0142ywa na odbi\u00f3r informacji i je\u015bli cierpimy, boimy si\u0119, chorujemy nie jeste\u015bmy w stanie na ch\u0142odno podej\u015bcie do informacji jakie do nas docieraj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Zaburzenia psychiczne, w tym szczeg\u00f3lnie depresja, to tematy wymagaj\u0105ce wypowiadania si\u0119 o nich w spos\u00f3b wywa\u017cony, merytoryczny i kompetentny. Nie wystarczy znajomo\u015b\u0107 kilku artyku\u0142\u00f3w naukowych i prasowych czy tylko wiedza akademicka. Potrzebna jest tak\u017ce wiedza praktyczna, innymi s\u0142owy, nie da si\u0119 w wiarygodny spos\u00f3b dyskutowa\u0107 o leczeniu psychiatrycznym nie b\u0119d\u0105c psychiatr\u0105. Tak jak nie spos\u00f3b leczy\u0107 zwierz\u0119ta, znaj\u0105c na wylot wy\u0142\u0105cznie podr\u0119cznik do anatomii.<\/p>\n\n\n\n

W tej dyskusji w og\u00f3le nie chodzi o kneblowanie komu\u015b ust, tu chodzi o konsekwencje wypowiadanych publicznie s\u0142\u00f3w. Dlatego b\u0119d\u0119 reagowa\u0107 zawsze, kiedy<\/p>\n\n\n\n

w jakimkolwiek publikowanym tek\u015bcie, znajd\u0105uj\u0105 si\u0119 tre\u015bci potencjalnie niebezpieczne, stwarzaj\u0105ce zagro\u017cenie dla pacjent\u00f3w. Gdy przek\u0142ama\u0144 b\u0119dzie bardzo wiele, moja reakcja b\u0119dzie adekwatna do skali zagro\u017cenia. W przypadku ostatniej produkcji pani Beaty Pawlikowskiej ta skala jest bardzo du\u017ca. Co najmniej tak du\u017ca, jak zasi\u0119g s\u0142\u00f3w Pawlikowskiej, kt\u00f3rej kana\u0142y na You Tube i Facebooku \u015bledzi ponad 600 tysi\u0119cy ludzi. Wyobra\u017amy sobie, \u017ce cho\u0107 jedna z tych os\u00f3b wystraszy si\u0119 s\u0142\u00f3w autorki i odstawi leki…<\/p>\n\n\n\n

Ka\u017cdy przekaz formu\u0142owany przez osoby popularne, celebryt\u00f3w, maj\u0105cych zasi\u0119gi medialne, musi by\u0107 konstruowany nie tylko adekwatnie w warstwie merytorycznej, ale r\u00f3wnie\u017c w warstwie przekazu emocjonalnego, inaczej mo\u017ce by\u0107 potencjalnie niebezpieczny dla zdrowia i \u017cycia wielu os\u00f3b. Dlatego oceniaj\u0105c film Beaty Pawlikowskiej nie mo\u017cemy skupia\u0107 si\u0119 i analizowa\u0107 wy\u0142\u0105cznie warstwy s\u0142ownej. Tutaj tak\u017ce wa\u017cny jest kontekst. Mimika, ton g\u0142osu, u\u015bmiechy, grymasy, zdj\u0119cia i momenty, w kt\u00f3rych si\u0119 one pojawiaj\u0105 oraz og\u00f3lny wyd\u017awi\u0119k przekazu.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego uwa\u017cam, \u017ce film \u201eDepresja. Najnowsze badania naukowe\u201d stanowi zagro\u017cenie?<\/p>\n\n\n\n

Zaburzenia psychiczne, w tym szczeg\u00f3lnie depresja, to tematy wymagaj\u0105ce wypowiadania si\u0119 w spos\u00f3b wywa\u017cony, merytoryczny i kompetentny. Niezwykle wa\u017cne jest, by \u0142\u0105czy\u0107 zar\u00f3wno wiedz\u0119 akademick\u0105, jak i praktyczn\u0105 w zakresie zdrowia psychicznego. Kontekst wyst\u0119powania zjawisk z zakresu zdrowia psychicznego nie mo\u017ce by\u0107 rozwa\u017cany tylko w zakresie modeli teoretycznych, bo w\u0142a\u015bnie do\u015bwiadczenia praktyczne niejednokrotnie zmieniaj\u0105 kontekst ca\u0142kowicie. Dlatego jest to tak niebezpiecznie w przypadku medium, jakim jest Internet. Zasi\u0119gi, jakie osi\u0105gaj\u0105 tego typu publikacje, gdzie amatorzy pr\u00f3buj\u0105 pozowa\u0107 na ekspert\u00f3w, liczone s\u0105 w milionach. Depresja jest bardzo powa\u017cnym, jednym z najpowa\u017cniejszych problem\u00f3w, z jakimi mierzy si\u0119 \u015bwiat. Musimy j\u0105 leczy\u0107 wszelkimi dost\u0119pnymi metodami. Mamy te metody, stosujemy te metody i wci\u0105\u017c szukamy nowych. Najwa\u017cniejszy jest pacjent i pomoc pacjentom w cierpieniu. Ale wa\u017cna jest tak\u017ce atmosfera wok\u00f3\u0142 psychiatrii, to, jak postrzega si\u0119 dzi\u015b w Polsce szpitale psychiatryczne, lekarzy psychiatr\u00f3w i chorych. Walczymy z chorob\u0105, ale walczymy te\u017c ze stereotypami. W ich zwalczaniu nie pomo\u017ce Pawlikowska, kt\u00f3ra opowie \u015bwiatu, \u017ce dawno, dawno temu depresj\u0119 leczono tabletk\u0105 z paliwa lotniczego. Zapewniam, \u017ce schizofrenii od dawna nie leczy si\u0119 rytua\u0142em wyp\u0119dzania z cz\u0142owieka szatana.<\/p>\n\n\n\n

Zdrowie to najwa\u017cniejsza dziedzina naszego \u017cycia. Zdrowie psychiczne to dodatkowo temat delikatny. Dlatego mamy prawo wymaga\u0107 i powinni\u015bmy wymaga\u0107 od os\u00f3b publicznych ogromnej odpowiedzialno\u015bci za s\u0142owa, a tak\u017ce \u015bwiadomo\u015bci konsekwencji nieodpowiedzialno\u015bci, kt\u00f3ra bezpo\u015brednio mo\u017ce si\u0119 odbi\u0107 na zdrowiu i\/lub \u017cyciu tych, kt\u00f3rzy na taki przekaz trafi\u0105, Chyba, \u017ce zamiarem jest dezinformacja, zasianie w\u0105tpliwo\u015bci. S\u0142owa maj\u0105 ogromn\u0105 moc. S\u0142owa daj\u0105 nadziej\u0119 lub j\u0105 odbieraj\u0105. Nieprzemy\u015blany przekaz na temat leczenia psychiatrycznego mo\u017ce mie\u0107 wi\u0119c fatalne skutki. I w\u0142a\u015bnie o tym jest ta historia.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za zaufanie, jakim mnie obdarzyli\u015bcie. Dzi\u0119kuj\u0119 za odzew kancelarii prawnych, kt\u00f3re zaoferowa\u0142y pomoc. Dzi\u0119kuj\u0119 wszystkim specjalistom: medykom, psychologom, socjologom, pr-owcom, dziennikarzom, ale przede wszystkim dzi\u0119kuj\u0119 pacjentom i nie-pacjentom za tysi\u0105ce wiadomo\u015bci, w kt\u00f3rych opisywali\u015bcie swoje historie. Dzi\u0119ki Wam wiem, \u017ce to wszystko ma sens. Jestem, czytam, dzia\u0142am i gwarantuj\u0119, \u017ce tak jak obieca\u0142am wyst\u0119puj\u0119 na drog\u0119 prawn\u0105. Niech organy sprawiedliwo\u015bci rozs\u0105dz\u0105 t\u0105 kwesti\u0119 a nie internet.<\/p>\n\n\n\n

Do kogo kierowany jest film \u201eDepresja. Najnowsze badania naukowe\u201d?<\/p>\n\n\n\n

Beata Pawlikowska, podr\u00f3\u017cniczka, bez przygotowania akademickiego w \u017cadnej dziedzinie, skupia si\u0119 na leczeniu zaburze\u0144 depresyjnych, a nawet -szerzej- na leczeniu zaburze\u0144 psychicznych. Jej grup\u0105 docelow\u0105 s\u0105 osoby choruj\u0105ce, a wi\u0119c cierpi\u0105ce i potrzebuj\u0105ce pomocy oraz osoby mog\u0105c w przysz\u0142o\u015bci takiej pomocy potrzebowa\u0107. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce ju\u017c z tego powodu grupa docelowa jest wyj\u0105tkowo wra\u017cliwa na tego typu tre\u015bci. W poszukiwaniu ratunku, pacjent jest w stanie ponie\u015b\u0107 wszelkie koszty oraz podda\u0107 si\u0119 wszelkiej kuracji, byle cierpienie si\u0119 sko\u0144czy\u0142o. Pisz\u0119 to jako praktykuj\u0105ca lekarka. Psychiatrka. W przypadku depresji niezwykle istotne jest to, \u017ce pacjenci choruj\u0105cy (ci ju\u017c zdiagnozowani i ci przed diagnoz\u0105) na depresj\u0119, przetwarzaj\u0105 docieraj\u0105ce do nich bod\u017ace w inny spos\u00f3b ni\u017c osoby zdrowe. M\u00f3zg depresyjny to m\u00f3zg ze zmienionym my\u015bleniem.<\/p>\n\n\n\n

\u201e(\u2026) Opisane w artykule badania odnosz\u0105 si\u0119 do poznawczego modelu powstawania depresji. Zak\u0142ada on, \u017ce przyczyn\u0105 objaw\u00f3w w depresji jest negatywna tendencyjno\u015b\u0107 poznawcza, czyli zak\u0142\u00f3cenie automatycznego sposobu przetwarzania informacji o znaczeniu emocjonalnym. Zak\u0142\u00f3cenie to polega na nadmiernej selektywno\u015bci uwagi wobec negatywnych aspekt\u00f3w do\u015bwiadczenia oraz blokowaniu pozytywnych do\u015bwiadcze\u0144 i wspomnie\u0144, na wzmo\u017conych reakcjach na negatywne bod\u017ace oraz na ci\u0105g\u0142ym oczekiwaniu (\u201eprzewidywaniu\u201d) negatywnych wydarze\u0144 [1](Beck, 2010; 2008 za Linke M, Murawiec S. 2010) \u2026\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eWp\u0142yw lek\u00f3w przeciwdepresyjnych z grupy SSRI na przetwarzanie informacji emocjonalnych w leczeniu depresji \u2013 wyniki bada\u0144 kognitywnych i neuroobrazowych. Farmakoterapia w psychiatrii i neurologii, 2010\u201d, artyku\u0142 Magdaleny Linke, S\u0142awomira Murawca)<\/p>\n\n\n\n

Przy ocenie szkodliwo\u015bci tre\u015bci o wyd\u017awi\u0119ku negatywnym nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce grupa docelowa to osoby choruj\u0105ce na depresj\u0119, u kt\u00f3rych nale\u017cy bra\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce ze wzgl\u0119du na specyfik\u0119 choroby jak\u0105 jest depresja, mamy do czynienia z okoliczno\u015bciami wy\u0142\u0105czaj\u0105cymi lub zmieniaj\u0105cymi w pewnych obszarach rozumienie poznawcze. To sytuacja, gdy z\u0142amany o\u0142\u00f3wek mo\u017ce by\u0107 dla nich katastrof\u0105 nie do ogarni\u0119cia a wyj\u015bcie do sklepu po bu\u0142ki stanowi stres r\u00f3wny stresowi zimowego wej\u015bcia na K2. A zrozumie to tylko ta osoba, kt\u00f3ra tego do\u015bwiadczy\u0142a. Zatem tre\u015bci, o jakich tu m\u00f3wimy s\u0105 tym bardziej szkodliwe, \u017ce film Pawlikowskiej, jest kierowany do \u015bci\u015ble okre\u015blonej grupy odbiorc\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 cechuje specyficzna percepcja odbioru rzeczywisto\u015bci co stwarza bezpo\u015brednie zagro\u017cenie dla zdrowia i \u017cycia ludzi.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c sam tytu\u0142 tej produkcji \u201eDepresja. Najnowsze badania naukowe\u201d wprowadza odbiorc\u0119 w b\u0142\u0105d. Jest nieprecyzyjny i zawiera nieprawd\u0119. W filmie nie s\u0105 bowiem cytowane najnowsze badania o depresji, a wy\u0142\u0105cznie wybrane badania z okresu ostatnich ok. 20 lat. Dodatkowo, gdy przyjrzymy si\u0119 tym wybranym badaniom, zobaczy\u0107 mo\u017cna, ich schemat doboru, pod tez\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Ja natomiast wybra\u0142am zaledwie kilka cytat\u00f3w z tego filmu, by pokaza\u0107 nierzetelno\u015b\u0107 i brak kompetencji Beaty Pawlikowskiej do wypowiadania si\u0119 na tematy medyczne.<\/p>\n\n\n\n

Cytat 1 \u201eLeki przeciwdepresyjne to substancje psychoaktywne, kt\u00f3re zmieniaj\u0105 dzia\u0142anie m\u00f3zgu w taki spos\u00f3b, \u017ce daj\u0105 wra\u017cenie \u0142agodzenia objaw\u00f3w\u201d<\/p>\n\n\n\n

Istotnie, leki przeciwdepresyjne s\u0105 substancjami psychoaktywnymi – wp\u0142ywaj\u0105 bowiem na psychik\u0119. Wszak maj\u0105 wyleczy\u0107 chorob\u0119 psychiczn\u0105. Nie gryp\u0119 ani b\u00f3l brzucha. Profesor dr n.med.Tomasz Sob\u00f3w z Centrum Terapii \u201eDialog\u201d, odnosz\u0105c si\u0119 do filmu Pawlikowskiej w jednym z wywiad\u00f3w prasowych zwraca uwag\u0119, \u017ce u\u017cywanie termin\u00f3w \u201epsychoaktywne\u201d i \u201epsychotropowe\u201d jest stygmatyzuj\u0105ce. \u201eM\u00f3wimy o lekach modyfikuj\u0105cych dzia\u0142anie m\u00f3zgu. W takim kontek\u015bcie psychotropowe czy psychoaktywne s\u0105 tak\u017ce aspiryna i paracetamol\u201d – m\u00f3wi prof. Sob\u00f3w w oko.press. [2]<\/p>\n\n\n\n

W cytowanym wy\u017cej fragmencie filmu pada sugestia, \u017ce leki [przeciwdepresyjne] \u201edaj\u0105 wra\u017cenie\u201d, co w odbiorcy mo\u017ce wykszta\u0142ci\u0107 fa\u0142szywy pogl\u0105d, \u017ce leki przeciwdepresyjne nie tyle, likwiduj\u0105 objawy \u2013 tutaj autorka idzie krok dalej – , ale w og\u00f3le nie dzia\u0142aj\u0105, jak sugeruje. Jest to oburzaj\u0105ce, bo w sytuacji, w kt\u00f3rej depresja dotyka 350 milion\u00f3w os\u00f3b na ca\u0142ym \u015bwiecie, a liczba samob\u00f3jstw wci\u0105\u017c ro\u015bnie (na \u015bwiecie co 40 sekund jedna osoba pope\u0142nia samob\u00f3jstwo dane WHO ), przeczytanie, czy wys\u0142uchanie tego typu komunikatu potencjalnie stwarza ryzyko, \u017ce niewyedukowany w zakresie zdrowia psychicznego pacjent, odwlecze decyzj\u0119 o leczeniu, co mo\u017ce spowodowa\u0107 zagro\u017cenie dla jego \u017cycia i zdrowia, a w konsekwencji nawet \u015bmier\u0107..<\/p>\n\n\n\n

Depresja to choroba daj\u0105ca skutki mikro i makroekonomiczne. Mikro- w zakresie relacji i domu rodzinnego, a makro- jako jedn\u0105 z najcz\u0119stszych przyczyn inwalidyzacji spo\u0142ecze\u0144stwa (dane WHO).<\/p>\n\n\n\n

Aktualnie dost\u0119pne badania (ze wzgl\u0119du na ich du\u017c\u0105 liczb\u0119 nie s\u0105 tu wyszczeg\u00f3lnione) wskazuj\u0105, \u017ce leki przeciwdepresyjne \u0142agodz\u0105 objawy oraz lecz\u0105 depresj\u0119. U\u017cycie sformu\u0142owania \u201edaj\u0105 wra\u017cenie\u201d jest szkodliwe i wprowadzaj\u0105ce w b\u0142\u0105d.<\/p>\n\n\n\n

Cytat 2: \u201eDo dzisiaj nie wiadomo, co jest przyczyn\u0105 depresji\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Nieprawda! Istnieje wiele modeli teoretycznych pokazuj\u0105cych hipotezy badawcze, czym jest depresja i gdzie znajduj\u0105 si\u0119 jej przyczyny. Najbardziej adekwatnym i b\u0119d\u0105cym odzwierciedleniem bada\u0144 zebranych do tej pory jest model biopsychospo\u0142eczny.<\/p>\n\n\n\n

Cytat 3: Teoria m\u00f3wi\u0105c\u0105, \u017ce przyczyn\u0105 jest brak r\u00f3wnowagi chemicznej w m\u00f3zgu pozosta\u0142a teori\u0105, kt\u00f3ra nigdy nie zosta\u0142a udowodniona.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Nieprawda! To zdanie wprowadza odbiorc\u00f3w w b\u0142\u0105d, sugeruj\u0105c istnienie jednej hipotezy o patomechanizmie choroby jak\u0105 jest depresja. Niemniej jednak od kilkudziesi\u0119ciu lat wiadomo, \u017ce depresja jest chorob\u0105 wieloczynnikow\u0105, kt\u00f3ra ma kilka patomechanizm\u00f3w powstawania i zale\u017cna jest od czynnik\u00f3w niepsychospo\u0142ecznych. Cytowany ju\u017c wcze\u015bniej profesor Sob\u00f3w zwraca uwag\u0119 na badania, kt\u00f3re pokazuj\u0105, \u017ce leki przeciwdepresyjne wp\u0142ywaj\u0105 te\u017c na endokrynne osie stresowe, odpowied\u017a immunologiczn\u0105 czy specyficzne dla m\u00f3zgu procesy zapalne. Profesor przypomina, \u017ce najbardziej znana laikom hipoteza serotoninowa, i\u017ce depresj\u0119 powoduje niedob\u00f3r tego jednego neuroprzeka\u017anika, zawsze by\u0142a daleka od powszechnej akceptacji. Sam czas potrzebny na popraw\u0119 w oczywisty spos\u00f3b pokazuje, \u017ce musi chodzi\u0107 o co\u015b innego ni\u017c \u201ezwi\u0119kszenie ilo\u015bci neuroprzeka\u017anika\u201d. To, jak wyja\u015bnia profesor, dzieje si\u0119 praktycznie od razu (\u2026)\u201d [3]<\/p>\n\n\n\n

Cytat 4: \u201eNajnowsze badania naukowe m\u00f3wi\u0105 o tym, \u017ce leki psychotropowe to substancje psychoaktywne, kt\u00f3re zmieniaj\u0105 dzia\u0142anie m\u00f3zgu.\u201d<\/p>\n\n\n\n

To nieprawda, \u017ce najnowsze badania o tym m\u00f3wi\u0105! Od pocz\u0105tku powstania lek\u00f3w przeciwdepresyjnych by\u0142a mowa o tym, \u017ce leki te maj\u0105 aktywny wp\u0142yw na psychik\u0119. Pani Beata manipuluje, sugeruj\u0105c, to odkrycie z ostatnich lat.<\/p>\n\n\n\n

Cytat 5: \u201eLeki przeciwdepresyjne nie naprawiaj\u0105 braku r\u00f3wnowagi chemicznej w m\u00f3zgu, a raczej zmieniaj\u0105 m\u00f3zg w taki spos\u00f3b, kt\u00f3ry ma wp\u0142yw na emocje, osobowo\u015b\u0107 i dzia\u0142anie ca\u0142ego organizmu. Leki przeciwdepresyjne stosowane d\u0142ugotrwale, mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 objawy odstawienia, dysfunkcje seksualne, zoboj\u0119tnienie emocjonalne, przyrost masy cia\u0142a i uzale\u017cnienie. U niekt\u00f3rych os\u00f3b d\u0142ugotrwa\u0142e stosowanie lek\u00f3w przeciwdepresyjnych mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 depresj\u0119 i prowadzi do stanu chronicznego depresji.\u201d<\/p>\n\n\n\n

To tak, jakby bi\u0107 na alarm, \u017ce leki podawane chorym po udarze m\u00f3zgu hamuj\u0105 krzepliwo\u015b\u0107 krwi. Powy\u017cszy cytat skomentowa\u0142 ju\u017c w rozmowie z jednym portali dr hab. Jaros\u0142aw Woro\u0144, jeden z najwybitniejszych europejskich farmakolog\u00f3w, autor ponad 500 prac naukowych m.in. z zakresu farmakologii klinicznej, farmakoterapii i psychofarmakologii, cz\u0142onek Rady Naukowej Polskiego Towarzystwa Bezpiecznej Farmakoterapii oraz Europejskiego Towarzystwa Farmakologii Klinicznej.<\/p>\n\n\n\n

\u201e(\u2026) I oczywi\u015bcie, \u017ce leki stosowane w leczeniu depresji zmieniaj\u0105 dzia\u0142anie m\u00f3zgu i w potocznym tego s\u0142owa rozumieniu musz\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na emocje, bo taka jest ich rola, ale nie w taki spos\u00f3b jak opisuje to autorka [Beata<\/p>\n\n\n\n

Pawlikowska] Maj\u0105 zmienia\u0107 funkcjonowanie po to, by pom\u00f3c choremu. Tylko trzeba je dobra\u0107 do fenotypu, w du\u017cym skr\u00f3cie, do charakteru depresji. I farmakoterapii. Nie mo\u017cna oczywi\u015bcie ordynowa\u0107 w oderwaniu od ca\u0142okszta\u0142tu \u017cycia pacjenta i przyczyn depresji (\u2026)\u201d<\/p>\n\n\n\n

Cytat 6: \u201eLeki przeciwdepresyjne stosowane d\u0142ugotrwale mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 objawy odstawienia, dysfunkcje seksualne, zoboj\u0119tnienie emocjonalne, przyrost masy cia\u0142a i uzale\u017cnienie.\u201d<\/p>\n\n\n\n

B\u0142\u0105d na b\u0142\u0119dzie, ale po kolei.<\/p>\n\n\n\n

Pawlikowska wrzuca wszystko do jednego worka. Pope\u0142nia b\u0142\u0105d uwsp\u00f3lniaj\u0105c heterogenn\u0105ej grup\u0119 lek\u00f3w jak\u0105 jest grupa lek\u00f3w przeciwdepresyjnych. Leki przeciwdepresyjne to leki maj\u0105ce r\u00f3\u017cny profil dzia\u0142ania, nie mo\u017cna uwsp\u00f3lnia\u0107 ich dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych. Nie wszystkie leki powoduj\u0105 efekty odstawienne. Escitalopram praktycznie nie daje efekt\u00f3w odstawiennych, a paroksetyna czy wenlafaksyna wymaga du\u017cej ostro\u017cno\u015bci i stopniowania odstawienia. Je\u015bli chodzi o dysfunkcje seksualne: trazadon nie daje zaburze\u0144 dysfunkcji seksualnych (spadku libido);, sertralina daje np. w postaci niemo\u017cno\u015bci osi\u0105gni\u0119cia b\u0105d\u017a utrudnienia osi\u0105gni\u0119cia wytrysku. \u201eZoboj\u0119tnienie emocjonalne\u201d nie mo\u017ce by\u0107 traktowane jako objaw niepo\u017c\u0105dany, bo w niekt\u00f3rych przypadkach depresji w\u0142a\u015bnie nadmierna emocjonalno\u015b\u0107 jest niebezpieczna i nale\u017cy j\u0105 leczy\u0107. Leki przeciwdepresyjne (z wyj\u0105tkiem tianeptyny, kt\u00f3ra ma niewielkie dzia\u0142anie na receptory opioidowe, aczkolwiek trwa nadal dyskusja akademicka na ten temat i wnioski naukowc\u00f3w s\u0105 niejednoznaczne) nie daj\u0105 efekt\u00f3w uzale\u017cnienia \u2013 jest to absolutna nieprawda!<\/p>\n\n\n\n

Wzrost masy cia\u0142a zale\u017cny jest od d\u0142ugo\u015bci stosowania danego leku oraz pod grupy lek\u00f3w jakie s\u0105 stosowane. To nie jest tak, \u017ce ka\u017cdy lek na depresj\u0119 dzia\u0142a identycznie. W\u0142a\u015bnie dlatego tyle si\u0119 m\u00f3wi o staranno\u015bci doboru odpowiednich lek\u00f3w. U jednego pacjenta zapisany lek dzia\u0142a, inny pacjent mo\u017ce by\u0107 oporny i trzeba pr\u00f3bowa\u0107 innego leku. U jednego pacjenta lek spowoduje przyrost masy cia\u0142a (lub spadek) ale zadzia\u0142a na problemy ze snem, czy zaburzenia l\u0119kowe (mianseryna,paroksetyna). To nie jest tak, \u017ce lekarz psychiatra w milczeniu dobiera sobie lek na chybi\u0142-trafi\u0142 i wysy\u0142a pacjenta do domu, o niczym go nie informuj\u0105c. Je\u015bli tak robi to jest z\u0142ym lekarzem i nale\u017cy to zg\u0142asza\u0107. Lekarz musi om\u00f3wi\u0107 z chorym negatywne, ale i pozytywne skutki dzia\u0142ania lek\u00f3w, uczuli\u0107 pacjenta, na co zwraca\u0107 uwag\u0119 i jakich sytuacji unika\u0107. Cz\u0119sto jest te\u017c tak, \u017ce pacjenci oczekuj\u0105 wr\u0119cz, \u017ce przybior\u0105 na wadze, poniewa\u017c choroba spowodowa\u0142a u nich utrat\u0119 masy cia\u0142a. Je\u015bli natomiast zbytnio obawiaj\u0105 si\u0119 dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych, lekarz stara si\u0119 dobra\u0107 inny lek.<\/p>\n\n\n\n

Cytat 7: \u201eNie wiadomo, co jest przyczyn\u0105 depresji ani innych chor\u00f3b umys\u0142owych, takich jak np. schizofrenia.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Liczne badania nad przyczynami depresji doprowadzaj\u0105 do rozwijania nowych i badania ju\u017c znanych hipotez depresji – pisze prof. Piotr Ga\u0142ecki, konsultant krajowy w dziedzinie psychiatrii z Kliniki Psychiatrii Doros\u0142ych Uniwersytetu Medycznego w \u0141odzi. Nale\u017cy tutaj wymieni\u0107 mi\u0119dzy innymi monoaminergiczn\u0105 teori\u0119 depresji, u kt\u00f3rej pod\u0142o\u017ca le\u017cy niedob\u00f3r amin biogennych noradrenaliny i serotoniny, a po modyfikacji tak\u017ce dopaminy, hipotez\u0119 zaburze\u0144 plastyczno\u015bci neuronalnej, hipotez\u0119 depresji jako syndromu niskiego st\u0119\u017cenia melatoniny, cynku, teori\u0119 m\u00f3wi\u0105c\u0105 o istotnym znaczeniu w rozwoju depresji dysfunkcji tarczycy\u201d. Jest jeszcze depresja spowodowana wydarzeniami losowymi, chorobami uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i endogenna, czyli \u201ewrodzona\u201d. Dzia\u0142anie leku nie zawsze polega na chemicznym usuni\u0119ciu objaw\u00f3w, ale czasami na wywo\u0142aniu takiego stanu chorego, kt\u00f3ry umo\u017cliwi szybsze ich ust\u0119powanie. Wszystko zale\u017cy od tego, czy pacjent znajduje si\u0119 w sytuacji rokuj\u0105cej popraw\u0119, bo cz\u0119sto jest to niemo\u017cliwe nawet przy w\u0142a\u015bciwym doborze leku. Lekarze musz\u0105 odpowiedzie\u0107 na trzy pytania: jaki to stan, jaka zmiana stanu pacjenta zachodzi pod wp\u0142ywem leczenia i czego zmiana dotyczy. [5]<\/p>\n\n\n\n

Cytat 8: \u201eZapytacie, dlaczego ja o tym m\u00f3wi\u0119, skoro nie jestem lekarzem, ani naukowcem, potwierdzam, to prawda. Nie jestem naukowcem, ani lekarzem, ale jako dziennikarz z bieg\u0142\u0105 znajomo\u015bci\u0105 angielskiego mam dost\u0119p do najnowszych bada\u0144 naukowych i kilka miesi\u0119cy temu ukaza\u0142 si\u0119 bardzo wa\u017cny artyku\u0142, o kt\u00f3rym, wydaje mi si\u0119, ma\u0142o si\u0119 m\u00f3wi.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Ani bieg\u0142a znajomo\u015b\u0107 danego j\u0119zyka, ani google translator, ani nawet Wikipedia nie s\u0105 wystarczaj\u0105c\u0105 kompetencj\u0105a do omawiania bada\u0144 naukowych. Badania naukowe konstruowane s\u0105 w zakresie pewnej tezy badawczej. Najpro\u015bciej rzecz ujmuj\u0105c pPod t\u0119 tez\u0119 tworzone jest badanie. Kontekst danego obszaru badawczego zazwyczaj jest \u015bci\u015ble wytyczony i przy interpretowaniu bada\u0144 nie mo\u017ce zosta\u0107 pomini\u0119ty. Omawianie bada\u0144 nie polega na\u201d przet\u0142umaczeniu tekstu\u201d. A je\u015bli ju\u017c nale\u017cy do\u0142o\u017cy\u0107 rzetelno\u015bci i zrobi\u0107 to dos\u0142ownie. Nale\u017cy w nim zawrze\u0107 metodologi\u0119 bada\u0144, ograniczenia danego badania, modele statystyczne, uzyskane warto\u015bci statystyczne oraz prze\u015bledzenie innych bada\u0144 z zakresu danej dzia\u0142ki specjalistycznej. Inaczej formu\u0142uje si\u0119 nieprawid\u0142owe wnioski. Mo\u017cna by by\u0142o jeszcze przepisa\u0107 wnioski autora badania, ale do ich interpretowania potrzebna jest og\u00f3lna, specjalistyczna wiedza, kt\u00f3rej osoby niezwi\u0105zane z medycyn\u0105 nie posiadaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Cytat 9: \u201eNie jestem naukowcem, ani lekarzem, ale jako dziennikarz z bieg\u0142\u0105 znajomo\u015bci\u0105 angielskiego mam dost\u0119p do najnowszych bada\u0144 naukowych i kilka miesi\u0119cy temu, ukaza\u0142 si\u0119 bardzo wa\u017cny artyku\u0142, o kt\u00f3rym, wydaje mi si\u0119, ma\u0142o si\u0119 m\u00f3wi.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u201dWydaje mi si\u0119\u201d jest tu akurat trafnym sformu\u0142owaniem. Artyku\u0142, o kt\u00f3rym mowa, by\u0142 szeroko komentowany w prasie zar\u00f3wno popularnonaukowej, jak i specjalistycznej. Zar\u00f3wno na \u015bwiecie jak i w Polsce.<\/p>\n\n\n\n

\u201e(…) Omawiana praca zosta\u0142a opublikowana przez zesp\u00f3\u0142 brytyjskich uczonych, dlatego to w\u0142a\u015bnie eksperci z tego kraju zareagowali na analiz\u0119 jako pierwsi. Artyku\u0142 naukowy opublikowano 20 lipca 2022 roku i tego samego dnia do sprawy odni\u00f3s\u0142 si\u0119 Royal College of Psychiatrists:\u00bb Leki przeciwdepresyjne s\u0105 skuteczne [\u2026] w leczeniu depresji. [\u2026] Przyjmowanie lek\u00f3w czy rozmowa z terapeut\u0105 odgrywaj\u0105 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w pomaganiu wielu osobom z depresj\u0105 i mog\u0105 znacznie poprawi\u0107 ich \u017cycie. Leki przeciwdepresyjne r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 skuteczno\u015bci\u0105 u r\u00f3\u017cnych os\u00f3b, a przyczyny tego s\u0105 z\u0142o\u017cone, dlatego wa\u017cne jest, aby opieka nad pacjentem by\u0142a oparta na potrzebach ka\u017cdej osoby i regularnie weryfikowana. [\u2026] Nie zalecamy nikomu zaprzestania przyjmowania lek\u00f3w przeciwdepresyjnych na podstawie tego przegl\u0105du i zach\u0119camy ka\u017cdego, kto ma obawy dotycz\u0105ce swojego leku, do skontaktowania si\u0119 z lekarzem \u00ab. Royal College of Psychiatrists w komentarzu dla Science Media Centre(\u2026)\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: organizacja fact-checkingowa Demagog)<\/p>\n\n\n\n

\u201e(\u2026) Czy leki przeciwdepresyjne s\u0105 skuteczne? Tak \u2013 potwierdzaj\u0105 to r\u00f3wnie\u017c polscy eksperci Do sprawy odnios\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Polskie Towarzystwo Psychiatryczne, kt\u00f3re 22 lipca 2022 roku opublikowa\u0142o w\u0142asne stanowisko w tej kwestii: \u00bbMiliony pacjent\u00f3w w Polsce i na \u015bwiecie korzystaj\u0105 z dzia\u0142ania lek\u00f3w okre\u015blanych wsp\u00f3lnym mianem przeciwdepresyjnych, a wp\u0142yw na funkcje psychiczne tej grupy lek\u00f3w by\u0142 badanych w wielu r\u00f3\u017cnych wymiarach i opisywany w licznych publikacjach naukowych. [\u2026] Badania udowadniaj\u0105, \u017ce leki przeciwdepresyjne dzia\u0142aj\u0105, jednak nie w prostym mechanizmie powodowania efektu\u00bb wi\u0119cej serotoniny \u00abw m\u00f3zgu\u00ab. Polskie Towarzystwo Psychiatryczne, wpis na Facebooku (\u2026)\u201d [6] (\u017ar\u00f3d\u0142o: organizacja fact-checkingowa Demagog)<\/p>\n\n\n\n

Cytat 10: \u201eTo by\u0142 artyku\u0142 opublikowany w presti\u017cowym pi\u015bmie Science w lipcu 2022 roku i ten artyku\u0142 zbiera\u0142 i analizowa\u0142 wszystko to, co wiadomo do tej pory nt. tego, jakie s\u0105 przyczyny chor\u00f3b umys\u0142owych, takich jak np. depresja i schizofrenia oraz jak dzia\u0142aj\u0105 leki psychotropowe, stosowane w leczeniu tych chor\u00f3b.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Nieprawda, kt\u00f3ra zreszt\u0105 podwa\u017ca rzetelno\u015b\u0107 Beaty Pawlikowskiej. aArtyku\u0142 nie pojawi\u0142 si\u0119 w \u201eScience\u201d, tylko w pi\u015bmie \u201eNature\u201d! Artyku\u0142 nie zbiera\u0142: \u201ewszystkiego, co wiadomo do tej pory, jakie s\u0105 przyczyny chor\u00f3b umys\u0142owych\u201d (u\u017cycie archaicznej nazwy, stygmatyzuj\u0105cej, maj\u0105cej wyd\u017awi\u0119k pejoratywny. Tak jak na osoby z niepe\u0142nosprawno\u015bciami nie m\u00f3wimy \u201einwalidzi\u201d, sic!).<\/p>\n\n\n\n

Czego wi\u0119c dotyczy\u0142 rzeczony , artyku\u0142<\/p>\n\n\n\n

\u201e(…)Publikacja, na kt\u00f3r\u0105 powo\u0142uje si\u0119 autorka nagrania, ukaza\u0142a si\u0119 ona na \u0142amach presti\u017cowego czasopisma i ma charakter przegl\u0105du systematycznego (systematic review), czyli taki rodzaj publikacji, kt\u00f3ry zazwyczaj jest bardzo wysoko ceniony. Dlaczego? Poniewa\u017c nie opisuje pojedynczych bada\u0144 klinicznych, lecz zbiera szereg doniesie\u0144 naukowych i \u2013 na podstawie uzyskanych w ich toku wniosk\u00f3w \u2013 przedstawia w\u0142asne konkluzje. Czego dotyczy\u0142o przytoczone badanie? Autorzy publikacji przeanalizowali 17 publikacji dotycz\u0105cych pacjent\u00f3w z depresj\u0105. Szukali w nich informacji na temat jednej, konkretnej substancji \u2013 serotoniny. Serotonina jest jednym z neuroprzeka\u017anik\u00f3w, czyli zwi\u0105zk\u00f3w, kt\u00f3re decyduj\u0105 o tym, jak funkcjonuje m\u00f3zg. Oczywi\u015bcie na dzia\u0142anie tego organu wp\u0142ywaj\u0105 nie tylko czynniki biochemiczne. To, czego do\u015bwiadcza dana osoba (np. emocjonalnie, \u015brodowiskowo), ma ogromny wp\u0142yw na prac\u0119 m\u00f3zgu, ale to m.in. neuroprzeka\u017aniki umo\u017cliwiaj\u0105 m\u00f3zgowi prawid\u0142owe reagowanie na bod\u017ace. Do jakich wniosk\u00f3w doszli autorzy publikacji? Autorzy pracy opublikowanej w \u201eMolecular Psychiatry\u201d postanowili sprawdzi\u0107, jak kszta\u0142tuje si\u0119 poziom serotoniny u os\u00f3b z depresj\u0105 i u os\u00f3b zdrowych. Doszli do wniosku, \u017ce pomi\u0119dzy jedn\u0105 i drug\u0105 grup\u0105 nie wyst\u0119puj\u0105 istotne r\u00f3\u017cnice. Jakie konkluzje z tego wyprowadzili? \u017be serotonina nie ma wp\u0142ywu na rozw\u00f3j depresji, a zatem stosowanie lek\u00f3w z grupy SSRI (hamuj\u0105cych wt\u00f3rny wychwyt serotoniny, a w konsekwencji zwi\u0119kszaj\u0105cych jej dost\u0119pno\u015b\u0107 w m\u00f3zgu) jest bez sensu(\u2026)\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: organizacja fact-checkingowa Demagog) [6]<\/p>\n\n\n\n

Jak wida\u0107, badanie dotyczy\u0142o wybranych zagadnie\u0144 i wybranej grupy lek\u00f3w, czyli SSRI (inhibitor\u00f3w wychwytu zwrotnego serotoniny), a nie ca\u0142ej grupy lek\u00f3w przeciwdepresyjnych. W filmie pada wielokrotnie sugestia, \u017ce chodzi tylko o t\u0119 grup\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Sami autorzy tej pracy we wnioskach napisali o licznych ograniczeniach oraz o tym, \u017ce niekt\u00f3re badania s\u0105 niskiej jako\u015bci, inne wy\u017cszej jako\u015bci, co powoduje, \u017ce konieczna jest dalsza eksploracja tematu, by m\u00f3c wysnu\u0107 pe\u0142niejsze wnioski.<\/p>\n\n\n\n

\u201e..Podobnie jak w przypadku wszystkich syntez bada\u0144, wyniki tego przegl\u0105du zbiorczego zale\u017c\u0105 od jako\u015bci w\u0142\u0105czonych bada\u0144 i s\u0105 podatne na ich ograniczenia. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 w\u0142\u0105czonych bada\u0144 zosta\u0142a oceniona jako niska jako\u015b\u0107 na AMSTAR-2, ale podej\u015bcie GRADE sugerowa\u0142o, \u017ce niekt\u00f3re wyniki by\u0142y do\u015b\u0107 solidne. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 bada\u0144 niegenetycznych nie wyklucza\u0142a w spos\u00f3b wiarygodny potencjalnych skutk\u00f3w wcze\u015bniejszego stosowania lek\u00f3w przeciwdepresyjnych i opiera\u0142a si\u0119 na stosunkowo niewielkiej liczbie uczestnik\u00f3w. W szczeg\u00f3lno\u015bci badania genetyczne ilustruj\u0105 znaczenie rygoru metodologicznego i wielko\u015bci pr\u00f3by. Podczas gdy niekt\u00f3re wcze\u015bniejsze, ni\u017cszej jako\u015bci, w wi\u0119kszo\u015bci mniejsze badania przynios\u0142y marginalnie pozytywne wyniki, nie zosta\u0142y one potwierdzone w lepiej przeprowadzonych, wi\u0119kszych i nowszych badaniach [27, 32]. Identyfikacja depresji oraz ocena czynnik\u00f3w zak\u0142\u00f3caj\u0105cych i efekt\u00f3w interakcji by\u0142y ograniczone danymi dost\u0119pnymi w oryginalnych badaniach, na kt\u00f3rych oparto w\u0142\u0105czone przegl\u0105dy i metaanalizy. Powszechne metody, takie jak kategoryzacja miar ci\u0105g\u0142ych i stosowanie modeli liniowych do danych nieliniowych, mog\u0142y prowadzi\u0107 do przeszacowania lub niedoszacowania efekt\u00f3w [69, 70], w tym interakcji mi\u0119dzy stresem a genem SERT. (\u2026)\u201dSerotoninowa teoria depresji: systematyczny przegl\u0105d dowod\u00f3w. J. Moncrieff, Nature, 2022 [7]<\/p>\n\n\n\n

Cytat 11:.\u201dPrzedstawi\u0119 wam tylko fakty oparte na badaniach naukowych, kt\u00f3re znalaz\u0142am i kt\u00f3rych list\u0119 znajdziecie pod filmem. Nie zalecam niczego, nie m\u00f3wi\u0119, \u017ceby przesta\u0107 bra\u0107 leki. Powiem tylko, jaka jest najnowsza wiedza dotycz\u0105ca tego jakie s\u0105 efekty d\u0142ugotrwa\u0142ego stosowania lek\u00f3w przeciwdepresyjnych.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Nieprawda, to nie s\u0105 tylko fakty., aautorka filmu przedstawia interpretacje w\u0142asne. W ca\u0142ym filmie nie robi rozgranicze\u0144, jakie s\u0105 niezb\u0119dne do wyci\u0105gania wniosk\u00f3w, mianowicie nie przedstawia poszczeg\u00f3lnych podgrup lek\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 odmienne dzia\u0142ania. Nie przedstawia najnowszych bada\u0144, zakres pi\u015bmiennictwa waha si\u0119 od 2001 r do 2022 r., zatem autorka nie m\u00f3wi w filmie, jaka faktycznie jest najnowsza wiedza. Gdyby tak by\u0142o, wtedy ukaza\u0142yby si\u0119 inne publikacje, np. te z zakresu zmian w badaniach neuroobrazowych w strukturach m\u00f3zgu os\u00f3b leczonych z powodu zaburze\u0144 depresyjnych (poprawa). Przedstawi\u0142aby r\u00f3wnie\u017c wnioski z bada\u0144 d\u0142ugoterminowych pokazuj\u0105cych, jak przyjmowanie lek\u00f3w przeciwdepresyjnych z grupy SSRI wp\u0142ywa na wyd\u0142u\u017cenie \u017cycia u pacjent\u00f3w, a\u017c wreszcie si\u0119gn\u0119\u0142aby po publikacje pokazuj\u0105ce analizy z podzia\u0142em na poszczeg\u00f3lne grupy lek\u00f3w przeciwdepresyjnych. W\u00f3wczas mog\u0142aby si\u0119 broni\u0107, \u017ce dochowa\u0142a wszelkiej staranno\u015bci w sprawdzaniu dost\u0119pnych \u017ar\u00f3de\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Aktualne pi\u015bmiennictwo nie upowa\u017cnia nas do uwsp\u00f3lniania lek\u00f3w przeciwdepresyjnych we wnioskowaniu, albowiem ka\u017cdy lek ma inny profil receptorowy. Film niesie w sobie du\u017c\u0105 dawk\u0119 negatywnych stwierdze\u0144 dotycz\u0105cych lek\u00f3w oraz leczenia depresji, w og\u00f3le, a to – niestety ze wzgl\u0119du na specyfik\u0119 przetwarzania poznawczego negatywnych bod\u017ac\u00f3w przez osoby choruj\u0105ce na depresje, powoduje ryzyko zagro\u017cenie dla bezpiecze\u0144stwa powszechnego w zakresie zdrowia, a nawet \u017cycia ludzkiego.<\/p>\n\n\n\n

Niniejszy tekst zawiera wst\u0119pn\u0105 analiz\u0119, maj\u0105c\u0105 ukaza\u0107, jak wiele jest nieprawdziwych informacji, zniekszta\u0142conych opiniami w\u0142asnymi autorki.<\/p>\n\n\n\n

Odk\u0142adanie w czasie diagnozy i leczenia specjalistycznego sprawia, \u017ce pacjenci si\u0119gaj\u0105 po pomoc w o wiele gorszym stanie. Marzeniem lekarzy jest m\u00f3c leczy\u0107 pacjent\u00f3w potrzebuj\u0105cych pomocy jak najszybciej i zapobiega\u0107 rozwojowi choroby, a nie wkracza\u0107 w chwili, gdy zmiany s\u0105 tak zaawansowane, \u017ce leczenie z potencjalnych trzech miesi\u0119cy wyd\u0142u\u017ca si\u0119 do kilku lat.<\/p>\n\n\n\n

Dzia\u0142ania prewencyjne to dbanie o relacje, sen, zbilansowane od\u017cywianie, aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105, badania profilaktyczne. Natomiast leczenie, jak i interpretacje bada\u0144 naukowych, nale\u017cy bezwzgl\u0119dnie zostawi\u0107 specjalistom. Nale\u017cy uczy\u0107 w zakresie prewencji zaburze\u0144 psychicznych czy w og\u00f3le zdrowia, ale trzeba to robi\u0107 rzetelnie.<\/p>\n\n\n\n

Leczenie depresji polega na doborze metody leczniczej do stanu pacjenta, jego obrazu psychopatologicznego. Czasami konieczne jest wdro\u017cenie lek\u00f3w, czasami psychoterapii a najcz\u0119\u015bciej i jednego i drugiego dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n

Leki przeciwdepresyjne lecz\u0105 depresj\u0119, pomagaj\u0105 zlikwidowa\u0107 objawy depresji, zminimalizowa\u0107 cierpienie oraz potencjalnie ratuj\u0105 \u017cycie pacjent\u00f3w. W kwestii zdrowia i \u017cycia ludzkiego nie ma kompromis\u00f3w. I oczywi\u015bcie, ka\u017cdy cz\u0142owiek ma wolna wol\u0119 i mo\u017ce sam zadecydowa\u0107. Ale pami\u0119taj\u0105c, \u017ce depresja to stan zmienionej percepcji bod\u017ac\u00f3w, istnieje wysokie prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce tego typu tre\u015bci stanowi\u0105 bezpo\u015brednie nara\u017cenie na zdrowie i \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n

Nasze kompetencje okre\u015blone s\u0105 za pomoc\u0105 studi\u00f3w, szkole\u0144 specjalizacyjnych, doktorat\u00f3w, prac habilitacyjnych, setek godzin szkole\u0144, konferencji i wyk\u0142ad\u00f3w oraz aktualizowania na bie\u017c\u0105co wiedzy z zakresu bada\u0144 naukowych. Nie wyra\u017cam zgody na insynuowanie braku znajomo\u015bci publikacji naukowych przez r\u00f3\u017cnego typu osoby bez wykszta\u0142cenia specjalistycznego.<\/p>\n\n\n\n

Prezentowana przez nas wiedza jest ca\u0142o\u015bciowa i w pe\u0142ni zgodna z EBM.<\/p>\n\n\n\n

W tek\u015bcie u\u017cyto cytat\u00f3w specjalist\u00f3w z zakresu farmakologii oraz psychiatrii.<\/p>\n\n\n\n

Czytaj wi\u0119cej na: https:\/\/demagog.org.pl\/…\/antydepresanty-nie-lecza…\/…<\/a><\/p>\n\n\n\n

Czy leki na depresj\u0119 s\u0105 szkodliwe? Tak twierdzi jedna z celebrytek. Sprawdzili\u015bmy – OKO.press<\/p>\n\n\n\n

Beata Pawlikowska ekspertk\u0105 od leczenia depresji? Lekarze oburzeni | naTemat.pl<\/p>\n\n\n\n

Depresj\u0119 mo\u017cna i trzeba leczy\u0107. Rozmowa z psychiatr\u0105 i psychoterapeut\u0105 dr. hab. S\u0142awomirem Murawcem (zwierciadlo.pl)<\/p>\n\n\n\n

Polskie Towarzystwo Psychiatryczne, fp , Facebook<\/p>\n\n\n\n

Beata Pawlikowska o depresji, lekach i toksynach. Weryfikujemy jej wiedz\u0119 – blog Salon24 news<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

DLACZEGO FILM \u201eDEPRESJA.NAJNOWSZE BADANIA NAUKOWE\u201d WYWO\u0141A\u0141 M\u00d3J SPRZECIW? Zanim przeczytacie reszt\u0119 tekstu, we\u017acie pod uwag\u0119, \u017ce nasz stan emocjonalny wp\u0142ywa na odbi\u00f3r informacji i je\u015bli cierpimy, boimy si\u0119, chorujemy nie jeste\u015bmy w stanie na ch\u0142odno podej\u015bcie do informacji jakie do … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-57","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/psychiatria.ovh\/psychin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/psychiatria.ovh\/psychin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/psychiatria.ovh\/psychin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psychiatria.ovh\/psychin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psychiatria.ovh\/psychin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=57"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/psychiatria.ovh\/psychin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":61,"href":"https:\/\/psychiatria.ovh\/psychin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57\/revisions\/61"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/psychiatria.ovh\/psychin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=57"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/psychiatria.ovh\/psychin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=57"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/psychiatria.ovh\/psychin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=57"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}